Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

Both sides previous revision Previous revision
Next revision
Previous revision
dummy [2026/05/26 13:24] mexleadmindummy [2026/05/26 13:48] (current) – removed mexleadmin
Line 1: Line 1:
-====== Formelsammlung EEE1 / EEE2 ====== 
  
-<WRAP center round info 90%> 
-**Konventionen:** \\ 
-DC-Größen: Großbuchstaben, z.B. $U, I$ \\ 
-Zeitabhängige Größen: Kleinbuchstaben, z.B. $u(t), i(t)$ \\ 
-AC-Zeiger: unterstrichen, z.B. $\underline{U}, \underline{I}, \underline{Z}$ \\ 
-Bei AC sind $U$ und $I$ ohne Hut meist Effektivwerte. \\ 
-$\varepsilon=\varepsilon_0\varepsilon_r$, $\mu=\mu_0\mu_r$, $\omega=2\pi f$ 
-</WRAP> 
- 
-===== Konstanten ===== 
- 
-^ Größe ^ Wert ^ 
-| Elementarladung | $e=1.602176634\cdot10^{-19}\,\mathrm{C}$ | 
-| Avogadro-Konstante | $N_A=6.022142\cdot10^{23}\,\mathrm{mol^{-1}}$ | 
-| Permeabilität des Vakuums | $\mu_0=4\pi\cdot10^{-7}\,\mathrm{Vs/(Am)}$ | 
-| Permittivität des Vakuums | $\varepsilon_0=8.854187817\cdot10^{-12}\,\mathrm{As/(Vm)}$ | 
-| Thermische Spannung, ca. 300 K | $U_T=\frac{kT}{q}\approx25.85\,\mathrm{mV}$ | 
- 
-====== EEE1 ====== 
- 
-===== 1. Grundgrößen ===== 
- 
-^ Größe ^ Formel ^ Einheit / Hinweis ^ 
-| Ladung | $Q=n\cdot e$ | $[Q]=\mathrm{C}=\mathrm{As}$ | 
-| Strom | $I=\frac{Q}{t}$, $i(t)=\frac{\mathrm{d}q}{\mathrm{d}t}$ | $[I]=\mathrm{A}$ | 
-| Spannung | $U=\frac{\Delta W}{Q}=\varphi_1-\varphi_2$ | $[U]=\mathrm{V}$ | 
-| Arbeit / Energie | $W=UQ=UIt$ | $[W]=\mathrm{J}=\mathrm{Ws}$ | 
-| Leistung | $P=\frac{\mathrm{d}W}{\mathrm{d}t}$, bei DC: $P=UI$ | $[P]=\mathrm{W}$ | 
-| Ohmsches Gesetz | $R=\frac{U}{I}$, $U=RI$ | $[R]=\Omega$ | 
-| Leitwert | $G=\frac{1}{R}=\frac{I}{U}$ | $[G]=\mathrm{S}$ | 
-| Differentielle Größen | $r=\frac{\mathrm{d}u}{\mathrm{d}i}$, $g=\frac{\mathrm{d}i}{\mathrm{d}u}$ | Für nichtlineare Kennlinien | 
-| Widerstand Leiter | $R=\rho\frac{l}{A}$ | $\rho$: spezifischer Widerstand | 
-| Leitwert Leiter | $G=\kappa\frac{A}{l}$ | $\kappa=\frac{1}{\rho}$ | 
-| Temperaturabhängigkeit | $R(\vartheta)=R_0\left(1+\alpha\Delta\vartheta+\beta\Delta\vartheta^2+\dots\right)$ | Näherung | 
- 
-===== 2. Leistung an Widerständen ===== 
- 
-\[ 
-P=UI 
-\] 
- 
-\[ 
-P=RI^2=\frac{U^2}{R} 
-\] 
- 
-\[ 
-W=P\cdot t=UIt 
-\] 
- 
-===== 3. Kirchhoff-Regeln und Widerstandsnetzwerke ===== 
- 
-==== Knotenregel ==== 
- 
-\[ 
-\sum_k I_k=0 
-\] 
- 
-==== Maschenregel ==== 
- 
-\[ 
-\sum_k U_k=0 
-\] 
- 
-==== Reihenschaltung von Widerständen ==== 
- 
-\[ 
-R_\mathrm{eq}=\sum_k R_k 
-\] 
- 
-\[ 
-U_k=I\cdot R_k 
-\] 
- 
-==== Parallelschaltung von Widerständen ==== 
- 
-\[ 
-G_\mathrm{eq}=\sum_k G_k 
-\] 
- 
-\[ 
-\frac{1}{R_\mathrm{eq}}=\sum_k\frac{1}{R_k} 
-\] 
- 
-Für zwei Widerstände: 
- 
-\[ 
-R_\mathrm{eq}=\frac{R_1R_2}{R_1+R_2} 
-\] 
- 
-==== Spannungsteiler, unbelastet ==== 
- 
-\[ 
-U_1=U\frac{R_1}{R_1+R_2} 
-\] 
- 
-\[ 
-U_2=U\frac{R_2}{R_1+R_2} 
-\] 
- 
-==== Spannungsteiler, belastet ==== 
- 
-Mit Last $R_L$ parallel zu $R_1$: 
- 
-\[ 
-U_1=U\cdot\frac{R_1\parallel R_L}{R_2+(R_1\parallel R_L)} 
-\] 
- 
-\[ 
-R_1\parallel R_L=\frac{R_1R_L}{R_1+R_L} 
-\] 
- 
-Alternative Form: 
- 
-\[ 
-U_1=\frac{U}{1+\frac{R_2}{R_L}+\frac{R_2}{R_1}} 
-\] 
- 
-==== Stromteiler ==== 
- 
-Für zwei parallele Widerstände: 
- 
-\[ 
-I_1=I\frac{R_2}{R_1+R_2} 
-\] 
- 
-\[ 
-I_2=I\frac{R_1}{R_1+R_2} 
-\] 
- 
-Allgemein über Leitwerte: 
- 
-\[ 
-I_k=I\frac{G_k}{\sum_i G_i} 
-\] 
- 
-==== Brückenschaltung, Abgleichbedingung ==== 
- 
-\[ 
-\frac{R_1}{R_2}=\frac{R_3}{R_4} 
-\] 
- 
-\[ 
-R_1R_4=R_2R_3 
-\] 
- 
-===== 4. Quellen, Ersatzschaltungen und Leistungsanpassung ===== 
- 
-==== Lineare Quelle ==== 
- 
-\[ 
-U=U_0-R_iI 
-\] 
- 
-\[ 
-I=I_K-G_iU 
-\] 
- 
-==== Leerlaufspannung und Kurzschlussstrom ==== 
- 
-\[ 
-U_0=U_\mathrm{OC} 
-\] 
- 
-\[ 
-I_K=I_\mathrm{SC} 
-\] 
- 
-\[ 
-R_i=\frac{U_\mathrm{OC}}{I_\mathrm{SC}} 
-\] 
- 
-\[ 
-G_i=\frac{I_\mathrm{SC}}{U_\mathrm{OC}} 
-\] 
- 
-==== Thevenin- und Norton-Äquivalent ==== 
- 
-^ Thevenin ^ Norton ^ 
-| Ideale Spannungsquelle $U_0$ in Reihe mit $R_i$ | Ideale Stromquelle $I_K$ parallel zu $R_i$ | 
-| $U_0=I_KR_i$ | $I_K=\frac{U_0}{R_i}$ | 
- 
-==== Superpositionsprinzip ==== 
- 
-  * Nur in linearen Netzwerken. 
-  * Spannungsquellen deaktivieren: Kurzschluss. 
-  * Stromquellen deaktivieren: Leerlauf. 
-  * Spannungen und Ströme addieren. 
-  * Leistungen nicht direkt addieren. 
- 
-==== Wirkungsgrad ==== 
- 
-\[ 
-\eta=\frac{P_\mathrm{out}}{P_\mathrm{in}} 
-\] 
- 
-Für Quelle mit Innenwiderstand $R_i$ und Last $R_L$: 
- 
-\[ 
-\eta=\frac{R_L}{R_i+R_L} 
-\] 
- 
-==== Leistungsanpassung ==== 
- 
-Maximale Lastleistung bei: 
- 
-\[ 
-R_L=R_i 
-\] 
- 
-Nutzungsgrad: 
- 
-\[ 
-\varepsilon=\frac{R_LR_i}{(R_L+R_i)^2} 
-\] 
- 
-Bei Leistungsanpassung: 
- 
-\[ 
-\varepsilon_\mathrm{max}=\frac{1}{4} 
-\] 
- 
-===== 5. Elektrisches Feld ===== 
- 
-==== Coulomb-Kraft ==== 
- 
-\[ 
-\vec{F}_{12}=\frac{1}{4\pi\varepsilon}\frac{Q_1Q_2}{r^2}\vec{e}_r 
-\] 
- 
-==== Elektrische Feldstärke einer Punktladung ==== 
- 
-\[ 
-\vec{E}=\frac{1}{4\pi\varepsilon}\frac{Q}{r^2}\vec{e}_r 
-\] 
- 
-\[ 
-\vec{F}=q\vec{E} 
-\] 
- 
-\[ 
-[E]=\frac{\mathrm{N}}{\mathrm{C}}=\frac{\mathrm{V}}{\mathrm{m}} 
-\] 
- 
-==== Spannung im Feld ==== 
- 
-\[ 
-U=\int_1^2 \vec{E}\cdot\mathrm{d}\vec{s} 
-\] 
- 
-\[ 
-\Delta W=q\int_1^2 \vec{E}\cdot\mathrm{d}\vec{s} 
-\] 
- 
-==== Homogenes Plattenfeld ==== 
- 
-\[ 
-E=\frac{U}{d} 
-\] 
- 
-==== Ladungsdichten ==== 
- 
-\[ 
-\rho_l=\frac{Q}{l} 
-\] 
- 
-\[ 
-\rho_A=\frac{Q}{A} 
-\] 
- 
-\[ 
-\rho_V=\frac{Q}{V} 
-\] 
- 
-Differentiell: 
- 
-\[ 
-\rho_l=\frac{\mathrm{d}Q}{\mathrm{d}l},\quad 
-\rho_A=\frac{\mathrm{d}Q}{\mathrm{d}A},\quad 
-\rho_V=\frac{\mathrm{d}Q}{\mathrm{d}V} 
-\] 
- 
-===== 6. Elektrische Flussdichte und Gaußsches Gesetz ===== 
- 
-==== Elektrische Flussdichte ==== 
- 
-\[ 
-\vec{D}=\varepsilon\vec{E}=\varepsilon_0\varepsilon_r\vec{E} 
-\] 
- 
-\[ 
-\vec{E}=\frac{\vec{D}}{\varepsilon_0\varepsilon_r} 
-\] 
- 
-==== Gaußsches Gesetz ==== 
- 
-\[ 
-Q=\oint_A \vec{D}\cdot\mathrm{d}\vec{A} 
-\] 
- 
-==== Plattenanordnung ==== 
- 
-\[ 
-D=\frac{Q}{A} 
-\] 
- 
-\[ 
-E=\frac{D}{\varepsilon} 
-\] 
- 
-==== Koaxiale Anordnung ==== 
- 
-\[ 
-D(r)=\frac{Q}{2\pi lr} 
-\] 
- 
-\[ 
-E(r)=\frac{Q}{2\pi\varepsilon lr} 
-\] 
- 
-===== 7. Kapazität und Kondensatoren ===== 
- 
-==== Definition ==== 
- 
-\[ 
-C=\frac{Q}{U} 
-\] 
- 
-\[ 
-Q=CU 
-\] 
- 
-==== Plattenkondensator ==== 
- 
-\[ 
-C=\varepsilon_0\varepsilon_r\frac{A}{d} 
-\] 
- 
-==== Zylinderkondensator / Koaxialkabel ==== 
- 
-\[ 
-C=\varepsilon_0\varepsilon_r\frac{2\pi l}{\ln\left(\frac{R_o}{R_i}\right)} 
-\] 
- 
-==== Kugelkondensator ==== 
- 
-\[ 
-C=4\pi\varepsilon_0\varepsilon_r\frac{R_iR_o}{R_o-R_i} 
-\] 
- 
-==== Kondensatoren parallel ==== 
- 
-\[ 
-C_\mathrm{eq}=\sum_k C_k 
-\] 
- 
-\[ 
-U_1=U_2=\dots=U 
-\] 
- 
-\[ 
-Q_\mathrm{ges}=\sum_k Q_k 
-\] 
- 
-==== Kondensatoren in Reihe ==== 
- 
-\[ 
-\frac{1}{C_\mathrm{eq}}=\sum_k\frac{1}{C_k} 
-\] 
- 
-\[ 
-Q_1=Q_2=\dots=Q 
-\] 
- 
-\[ 
-U_\mathrm{ges}=\sum_k U_k 
-\] 
- 
-==== Energie im Kondensator ==== 
- 
-\[ 
-W_C=\frac{1}{2}CU^2 
-\] 
- 
-\[ 
-W_C=\frac{1}{2}QU 
-\] 
- 
-\[ 
-W_C=\frac{Q^2}{2C} 
-\] 
- 
-===== 8. Stromdichte und Leitung im Feld ===== 
- 
-==== Stromdichte ==== 
- 
-\[ 
-\vec{J}=\sigma\vec{E} 
-\] 
- 
-\[ 
-\sigma=\frac{1}{\rho} 
-\] 
- 
-==== Strom durch Fläche ==== 
- 
-\[ 
-I=\iint_A \vec{J}\cdot\mathrm{d}\vec{A} 
-\] 
- 
-==== Spannung entlang Weg ==== 
- 
-\[ 
-U=\int_1^2 \vec{E}\cdot\mathrm{d}\vec{s} 
-\] 
- 
-==== Leitwert aus Feldgrößen ==== 
- 
-\[ 
-G=\frac{I}{U} 
-= 
-\frac{\iint_A \vec{J}\cdot\mathrm{d}\vec{A}} 
-{\int_1^2 \vec{E}\cdot\mathrm{d}\vec{s}} 
-\] 
- 
-==== Platte ==== 
- 
-\[ 
-G=\sigma\frac{A}{l} 
-\] 
- 
-\[ 
-R=\frac{l}{\sigma A} 
-\] 
- 
-==== Koaxialanordnung ==== 
- 
-\[ 
-G=\frac{2\pi\sigma l}{\ln\left(\frac{r_a}{r_i}\right)} 
-\] 
- 
-===== 9. Magnetisches Feld ===== 
- 
-==== Magnetische Feldstärke um langen geraden Leiter ==== 
- 
-\[ 
-H_\varphi(r)=\frac{I}{2\pi r} 
-\] 
- 
-\[ 
-[H]=\mathrm{\frac{A}{m}} 
-\] 
- 
-==== Im Leiterinneren bei homogener Stromdichte ==== 
- 
-Für Leiter radius $r_L$: 
- 
-\[ 
-H(r)=\frac{I_0r}{2\pi r_L^2} 
-\quad 
-(r<r_L) 
-\] 
- 
-==== Magnetische Spannung / Durchflutung ==== 
- 
-\[ 
-V_m=\int \vec{H}\cdot\mathrm{d}\vec{s} 
-\] 
- 
-\[ 
-\Theta=\oint \vec{H}\cdot\mathrm{d}\vec{s} 
-\] 
- 
-Für eine Spule: 
- 
-\[ 
-\Theta=NI 
-\] 
- 
-Allgemein: 
- 
-\[ 
-\Theta=\sum_k N_kI_k 
-\] 
- 
-==== Lange Spule ==== 
- 
-\[ 
-H=\frac{NI}{l} 
-\] 
- 
-==== Ringspule / Toroid ==== 
- 
-\[ 
-H=\frac{NI}{2\pi R} 
-\] 
- 
-==== Magnetische Flussdichte ==== 
- 
-\[ 
-\vec{B}=\mu\vec{H} 
-\] 
- 
-\[ 
-\mu=\mu_0\mu_r 
-\] 
- 
-==== Lorentzkraft auf stromdurchflossenen Leiter ==== 
- 
-\[ 
-\vec{F}=I\vec{l}\times\vec{B} 
-\] 
- 
-\[ 
-F=IlB\sin\alpha 
-\] 
- 
-===== 10. Magnetischer Fluss, Induktion und magnetischer Kreis ===== 
- 
-==== Magnetischer Fluss ==== 
- 
-\[ 
-\Phi=\iint_A \vec{B}\cdot\mathrm{d}\vec{A} 
-\] 
- 
-\[ 
-[\Phi]=\mathrm{Wb}=\mathrm{Vs} 
-\] 
- 
-Für geschlossene Oberfläche: 
- 
-\[ 
-\oint_A \vec{B}\cdot\mathrm{d}\vec{A}=0 
-\] 
- 
-==== Faradaysches Induktionsgesetz ==== 
- 
-\[ 
-u_\mathrm{ind}=-\frac{\mathrm{d}\Phi}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-Für $N$ Windungen: 
- 
-\[ 
-u_\mathrm{ind}=-N\frac{\mathrm{d}\Phi}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-==== Magnetischer Widerstand / Reluktanz ==== 
- 
-\[ 
-R_m=\frac{\Theta}{\Phi} 
-\] 
- 
-Für homogenen Abschnitt: 
- 
-\[ 
-R_m=\frac{l}{\mu A} 
-\] 
- 
-==== Magnetischer Kreis ==== 
- 
-\[ 
-\sum_k \Phi_k=0 
-\] 
- 
-\[ 
-\sum_k \Theta_k=0 
-\] 
- 
-\[ 
-\Theta=R_m\Phi 
-\] 
- 
-==== Luftspalt ==== 
- 
-\[ 
-R_{m,\delta}=\frac{\delta}{\mu_0A} 
-\] 
- 
-===== 11. Induktivität ===== 
- 
-==== Definition ==== 
- 
-\[ 
-L=\frac{\Psi}{i} 
-\] 
- 
-\[ 
-\Psi=N\Phi 
-\] 
- 
-\[ 
-u_L=L\frac{\mathrm{d}i}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-Mit Lenzschem Vorzeichen für induzierte Gegenspannung: 
- 
-\[ 
-u_\mathrm{ind}=-L\frac{\mathrm{d}i}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-==== Lange Spule ==== 
- 
-\[ 
-L=\mu_0\mu_r\frac{N^2A}{l} 
-\] 
- 
-==== Ringspule ==== 
- 
-\[ 
-L=\mu_0\mu_r\frac{N^2h(r_o-r_i)}{\pi(r_o+r_i)} 
-\] 
- 
-==== Induktivitäten in Reihe ==== 
- 
-\[ 
-L_\mathrm{eq}=\sum_k L_k 
-\] 
- 
-==== Induktivitäten parallel ==== 
- 
-\[ 
-\frac{1}{L_\mathrm{eq}}=\sum_k\frac{1}{L_k} 
-\] 
- 
-==== Energie in der Spule ==== 
- 
-\[ 
-W_L=\frac{1}{2}LI^2 
-\] 
- 
-===== 12. Operationsverstärker, ideal ===== 
- 
-==== Idealer OPV ==== 
- 
-\[ 
-A_0\rightarrow\infty 
-\] 
- 
-\[ 
-R_\mathrm{in}\rightarrow\infty 
-\] 
- 
-\[ 
-R_\mathrm{out}\rightarrow0 
-\] 
- 
-Bei Gegenkopplung: 
- 
-\[ 
-u_+=u_- 
-\] 
- 
-\[ 
-i_+=i_-=0 
-\] 
- 
-==== Invertierender Verstärker ==== 
- 
-\[ 
-U_a=-\frac{R_2}{R_1}U_e 
-\] 
- 
-\[ 
-A_v=-\frac{R_2}{R_1} 
-\] 
- 
-==== Nichtinvertierender Verstärker ==== 
- 
-\[ 
-U_a=\left(1+\frac{R_2}{R_1}\right)U_e 
-\] 
- 
-\[ 
-A_v=1+\frac{R_2}{R_1} 
-\] 
- 
-==== Spannungsfolger ==== 
- 
-\[ 
-U_a=U_e 
-\] 
- 
-\[ 
-A_v=1 
-\] 
- 
-==== Addierer, invertierend ==== 
- 
-\[ 
-U_a=-R_f\left(\frac{U_1}{R_1}+\frac{U_2}{R_2}+\dots+\frac{U_n}{R_n}\right) 
-\] 
- 
-Bei gleichen Eingangswiderständen $R$: 
- 
-\[ 
-U_a=-\frac{R_f}{R}\sum_k U_k 
-\] 
- 
-==== Subtrahierer, symmetrisch ==== 
- 
-Bei $R_1=R_3$ und $R_2=R_4$: 
- 
-\[ 
-U_a=\frac{R_2}{R_1}(U_2-U_1) 
-\] 
- 
-====== EEE2 ====== 
- 
-===== 13. RC-Schaltvorgänge ===== 
- 
-==== Zeitkonstante ==== 
- 
-\[ 
-\tau=RC 
-\] 
- 
-Nach ungefähr $5\tau$ gilt der Endzustand praktisch als erreicht. 
- 
-==== Allgemeine Lösung 1. Ordnung ==== 
- 
-\[ 
-x(t)=x(\infty)+\left[x(0^+)-x(\infty)\right]e^{-t/\tau} 
-\] 
- 
-==== Kondensator lädt von 0 auf $U_s$ ==== 
- 
-\[ 
-u_C(t)=U_s\left(1-e^{-t/(RC)}\right) 
-\] 
- 
-\[ 
-i_C(t)=\frac{U_s}{R}e^{-t/(RC)} 
-\] 
- 
-\[ 
-q_C(t)=C u_C(t) 
-\] 
- 
-Bei $t=\tau$: 
- 
-\[ 
-u_C(\tau)\approx0.632U_s 
-\] 
- 
-==== Kondensator entlädt von $U_s$ auf 0 ==== 
- 
-\[ 
-u_C(t)=U_s e^{-t/(RC)} 
-\] 
- 
-\[ 
-i_C(t)=-\frac{U_s}{R}e^{-t/(RC)} 
-\] 
- 
-Bei $t=\tau$: 
- 
-\[ 
-u_C(\tau)\approx0.368U_s 
-\] 
- 
-==== Energieänderung Kondensator ==== 
- 
-\[ 
-\Delta W_C=\frac{1}{2}C(U_1^2-U_0^2) 
-\] 
- 
-===== 14. Wechselstrom-Grundlagen ===== 
- 
-==== Sinusförmige Größen ==== 
- 
-\[ 
-u(t)=\hat{U}\sin(\omega t+\varphi_u) 
-\] 
- 
-\[ 
-i(t)=\hat{I}\sin(\omega t+\varphi_i) 
-\] 
- 
-\[ 
-\omega=2\pi f 
-\] 
- 
-\[ 
-T=\frac{1}{f} 
-\] 
- 
-==== Effektivwert ==== 
- 
-\[ 
-X_\mathrm{RMS}=\sqrt{\frac{1}{T}\int_0^T x^2(t)\,\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-Für Sinus: 
- 
-\[ 
-U=\frac{\hat{U}}{\sqrt{2}} 
-\] 
- 
-\[ 
-I=\frac{\hat{I}}{\sqrt{2}} 
-\] 
- 
-==== Phasenwinkel ==== 
- 
-\[ 
-\varphi=\varphi_u-\varphi_i 
-\] 
- 
-^ Bauteil ^ Phasenlage ^ 
-| Widerstand | $u$ und $i$ in Phase, $\varphi=0$ | 
-| Kondensator | Strom eilt Spannung um $90^\circ$ voraus, $\varphi=-90^\circ$ | 
-| Spule | Spannung eilt Strom um $90^\circ$ voraus, $\varphi=+90^\circ$ | 
- 
-===== 15. Komplexe Rechnung und Impedanzen ===== 
- 
-==== Komplexe Darstellung ==== 
- 
-\[ 
-\underline{X}=X e^{j\varphi}=X(\cos\varphi+j\sin\varphi) 
-\] 
- 
-\[ 
-j^2=-1 
-\] 
- 
-==== Komplexer Widerstand / Impedanz ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Z}=\frac{\underline{U}}{\underline{I}} 
-\] 
- 
-\[ 
-\underline{Z}=R+jX 
-\] 
- 
-\[ 
-Z=|\underline{Z}|=\sqrt{R^2+X^2} 
-\] 
- 
-\[ 
-\varphi=\arctan\left(\frac{X}{R}\right) 
-\] 
- 
-==== Bauteilimpedanzen ==== 
- 
-^ Bauteil ^ Impedanz ^ Betrag ^ Phase ^ 
-| Widerstand | $\underline{Z}_R=R$ | $R$ | $0^\circ$ | 
-| Kondensator | $\underline{Z}_C=\frac{1}{j\omega C}=-\frac{j}{\omega C}$ | $\frac{1}{\omega C}$ | $-90^\circ$ | 
-| Spule | $\underline{Z}_L=j\omega L$ | $\omega L$ | $+90^\circ$ | 
- 
-==== Admittanz ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Y}=\frac{1}{\underline{Z}} 
-\] 
- 
-\[ 
-\underline{Y}=G+jB 
-\] 
- 
-==== Komplexes Ohmsches Gesetz ==== 
- 
-\[ 
-\underline{U}=\underline{Z}\,\underline{I} 
-\] 
- 
-\[ 
-\underline{I}=\underline{Y}\,\underline{U} 
-\] 
- 
-==== Reihenschaltung bei AC ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Z}_\mathrm{eq}=\sum_k \underline{Z}_k 
-\] 
- 
-==== Parallelschaltung bei AC ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Y}_\mathrm{eq}=\sum_k \underline{Y}_k 
-\] 
- 
-\[ 
-\frac{1}{\underline{Z}_\mathrm{eq}}=\sum_k\frac{1}{\underline{Z}_k} 
-\] 
- 
-==== Spannungsteiler mit Impedanzen ==== 
- 
-\[ 
-\underline{U}_1=\underline{U}\frac{\underline{Z}_1}{\underline{Z}_1+\underline{Z}_2} 
-\] 
- 
-==== Stromteiler mit Impedanzen ==== 
- 
-\[ 
-\underline{I}_1=\underline{I}\frac{\underline{Z}_2}{\underline{Z}_1+\underline{Z}_2} 
-\] 
- 
-===== 16. Komplexe Leistung ===== 
- 
-==== Augenblicksleistung ==== 
- 
-\[ 
-p(t)=u(t)i(t) 
-\] 
- 
-==== Scheinleistung ==== 
- 
-\[ 
-S=UI 
-\] 
- 
-==== Wirkleistung ==== 
- 
-\[ 
-P=UI\cos\varphi 
-\] 
- 
-==== Blindleistung ==== 
- 
-\[ 
-Q=UI\sin\varphi 
-\] 
- 
-==== Komplexe Leistung ==== 
- 
-\[ 
-\underline{S}=\underline{U}\,\underline{I}^* 
-\] 
- 
-\[ 
-\underline{S}=P+jQ 
-\] 
- 
-\[ 
-\underline{S}=UIe^{j\varphi} 
-\] 
- 
-==== Leistungsdreieck ==== 
- 
-\[ 
-S^2=P^2+Q^2 
-\] 
- 
-\[ 
-\cos\varphi=\frac{P}{S} 
-\] 
- 
-\[ 
-\sin\varphi=\frac{Q}{S} 
-\] 
- 
-==== Leistungen an idealen Bauteilen ==== 
- 
-^ Bauteil ^ Wirkleistung $P$ ^ Blindleistung $Q$ ^ 
-| Widerstand | $P=I^2R=\frac{U^2}{R}$ | $Q=0$ | 
-| Spule | $P=0$ | $Q=I^2\omega L=\frac{U^2}{\omega L}$ | 
-| Kondensator | $P=0$ | $Q=-I^2\frac{1}{\omega C}=-U^2\omega C$ | 
- 
-===== 17. Filter und Grenzfrequenzen ===== 
- 
-==== Allgemeine Übertragungsfunktion ==== 
- 
-\[ 
-\underline{A}=\frac{\underline{U}_\mathrm{out}}{\underline{U}_\mathrm{in}} 
-\] 
- 
-\[ 
-A=|\underline{A}| 
-\] 
- 
-Bei Grenzfrequenz einfacher passiver Filter: 
- 
-\[ 
-A=\frac{1}{\sqrt{2}} 
-\] 
- 
-==== RC-Tiefpass ==== 
- 
-Ausgang am Kondensator: 
- 
-\[ 
-\underline{A}=\frac{1}{1+j\omega RC} 
-\] 
- 
-\[ 
-A=\frac{1}{\sqrt{1+(\omega RC)^2}} 
-\] 
- 
-\[ 
-f_c=\frac{1}{2\pi RC} 
-\] 
- 
-==== RC-Hochpass ==== 
- 
-Ausgang am Widerstand: 
- 
-\[ 
-\underline{A}=\frac{j\omega RC}{1+j\omega RC} 
-\] 
- 
-\[ 
-A=\frac{\omega RC}{\sqrt{1+(\omega RC)^2}} 
-\] 
- 
-\[ 
-f_c=\frac{1}{2\pi RC} 
-\] 
- 
-==== RL-Tiefpass ==== 
- 
-Ausgang am Widerstand: 
- 
-\[ 
-\underline{A}=\frac{R}{R+j\omega L} 
-\] 
- 
-\[ 
-A=\frac{1}{\sqrt{1+\left(\frac{\omega L}{R}\right)^2}} 
-\] 
- 
-\[ 
-f_c=\frac{R}{2\pi L} 
-\] 
- 
-==== RL-Hochpass ==== 
- 
-Ausgang an der Spule: 
- 
-\[ 
-\underline{A}=\frac{j\omega L}{R+j\omega L} 
-\] 
- 
-\[ 
-A=\frac{\omega L/R}{\sqrt{1+\left(\frac{\omega L}{R}\right)^2}} 
-\] 
- 
-\[ 
-f_c=\frac{R}{2\pi L} 
-\] 
- 
-===== 18. RLC-Schwingkreise ===== 
- 
-==== Serien-RLC ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Z}=R+j\left(\omega L-\frac{1}{\omega C}\right) 
-\] 
- 
-Resonanzbedingung: 
- 
-\[ 
-\omega_0L=\frac{1}{\omega_0C} 
-\] 
- 
-\[ 
-\omega_0=\frac{1}{\sqrt{LC}} 
-\] 
- 
-\[ 
-f_0=\frac{1}{2\pi\sqrt{LC}} 
-\] 
- 
-Bei Resonanz: 
- 
-\[ 
-\underline{Z}=R 
-\] 
- 
-==== Güte, Serienkreis ==== 
- 
-\[ 
-Q=\frac{\omega_0L}{R} 
-\] 
- 
-\[ 
-Q=\frac{1}{\omega_0CR} 
-\] 
- 
-==== Bandbreite, Serienkreis ==== 
- 
-\[ 
-\Delta\omega=\frac{R}{L} 
-\] 
- 
-\[ 
-Q=\frac{\omega_0}{\Delta\omega} 
-\] 
- 
-==== Parallel-RLC, idealisiert ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Y}=\frac{1}{R}+j\left(\omega C-\frac{1}{\omega L}\right) 
-\] 
- 
-Resonanz: 
- 
-\[ 
-\omega_0=\frac{1}{\sqrt{LC}} 
-\] 
- 
-===== 19. Magnetisch gekoppelte Spulen / Transformator ===== 
- 
-==== Gegenseitige Induktivität ==== 
- 
-\[ 
-M=k\sqrt{L_1L_2} 
-\] 
- 
-\[ 
-0\le k\le1 
-\] 
- 
-==== Gekoppelte Spulen ==== 
- 
-Je nach Punktkonvention mit Vorzeichen $\pm$: 
- 
-\[ 
-u_1=L_1\frac{\mathrm{d}i_1}{\mathrm{d}t}\pm M\frac{\mathrm{d}i_2}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-\[ 
-u_2=L_2\frac{\mathrm{d}i_2}{\mathrm{d}t}\pm M\frac{\mathrm{d}i_1}{\mathrm{d}t} 
-\] 
- 
-==== Idealer Transformator ==== 
- 
-\[ 
-\frac{U_1}{U_2}=\frac{N_1}{N_2} 
-\] 
- 
-\[ 
-\frac{I_1}{I_2}=-\frac{N_2}{N_1} 
-\] 
- 
-\[ 
-P_1=P_2 
-\] 
- 
-==== Transformierte Lastimpedanz ==== 
- 
-\[ 
-\underline{Z}'=\left(\frac{N_1}{N_2}\right)^2\underline{Z}_L 
-\] 
- 
-===== 20. Halbleiter und Diode ===== 
- 
-==== Thermische Spannung ==== 
- 
-\[ 
-U_T=\frac{kT}{q} 
-\] 
- 
-Bei $T\approx300\,\mathrm{K}$: 
- 
-\[ 
-U_T\approx25.85\,\mathrm{mV} 
-\] 
- 
-==== Shockley-Gleichung ==== 
- 
-\[ 
-I_D=I_S\left(e^{\frac{U_D}{nU_T}}-1\right) 
-\] 
- 
-$n$: Emissionskoeffizient, typischerweise $1\dots2$. 
- 
-==== Vereinfachtes Diodenmodell ==== 
- 
-^ Zustand ^ Näherung ^ 
-| Sperrbetrieb | $I_D\approx0$ | 
-| Durchlassbetrieb Silizium | $U_D\approx0.7\,\mathrm{V}$ | 
-| Durchlassbetrieb Schottky | $U_D\approx0.2\dots0.4\,\mathrm{V}$ | 
-| Z-Diode im Durchbruch | $U_D\approx-U_Z$ | 
- 
-==== Kleinsignalwiderstand Diode ==== 
- 
-\[ 
-r_d\approx\frac{nU_T}{I_D} 
-\] 
- 
-===== 21. Diodenanwendungen ===== 
- 
-==== Einweggleichrichter, ideal ==== 
- 
-Mittelwert bei Sinus-Eingang: 
- 
-\[ 
-U_\mathrm{DC}\approx\frac{\hat{U}}{\pi} 
-\] 
- 
-==== Brückengleichrichter / Zweiweggleichrichter, ideal ==== 
- 
-\[ 
-U_\mathrm{DC}\approx\frac{2\hat{U}}{\pi} 
-\] 
- 
-==== Glättungskondensator, grobe Näherung ==== 
- 
-\[ 
-\Delta U\approx\frac{I_L}{f_r C} 
-\] 
- 
-^ Gleichrichter ^ Ripple-Frequenz ^ 
-| Einweg | $f_r=f$ | 
-| Zweiweg / Brücke | $f_r=2f$ | 
- 
-==== Begrenzerschaltung mit Diode ==== 
- 
-Positive Begrenzung, idealisiert: 
- 
-\[ 
-u_\mathrm{out}\lessapprox U_\mathrm{ref}+U_D 
-\] 
- 
-Negative Begrenzung, idealisiert: 
- 
-\[ 
-u_\mathrm{out}\gtrapprox U_\mathrm{ref}-U_D 
-\] 
- 
-===== 22. Bipolartransistor, Basisformeln ===== 
- 
-==== Ströme ==== 
- 
-\[ 
-I_E=I_C+I_B 
-\] 
- 
-\[ 
-I_C=\beta I_B 
-\] 
- 
-\[ 
-I_E=(\beta+1)I_B 
-\] 
- 
-\[ 
-\alpha=\frac{I_C}{I_E} 
-\] 
- 
-\[ 
-\beta=\frac{I_C}{I_B} 
-\] 
- 
-\[ 
-\alpha=\frac{\beta}{\beta+1} 
-\] 
- 
-==== Basis-Emitter-Spannung, Silizium ==== 
- 
-\[ 
-U_{BE}\approx0.7\,\mathrm{V} 
-\] 
- 
-==== Betriebsbereiche, NPN ==== 
- 
-^ Bereich ^ Bedingung / Näherung ^ 
-| Sperrbereich | $I_B\approx0$, $I_C\approx0$ | 
-| Aktiver Bereich | $I_C\approx\beta I_B$ | 
-| Sättigung | $U_{CE}\approx U_{CE,\mathrm{sat}}\approx0.1\dots0.3\,\mathrm{V}$ | 
- 
-==== Kleinsignalgrößen ==== 
- 
-\[ 
-g_m=\frac{I_C}{U_T} 
-\] 
- 
-\[ 
-r_e\approx\frac{U_T}{I_E} 
-\] 
- 
-\[ 
-r_\pi=\frac{\beta}{g_m} 
-\] 
- 
-==== Emitterschaltung, grobe Spannungsverstärkung ==== 
- 
-Ohne Emittergegenkopplung: 
- 
-\[ 
-A_v\approx-g_mR_C 
-\] 
- 
-Mit Emitterwiderstand, grob: 
- 
-\[ 
-A_v\approx-\frac{R_C}{r_e+R_E} 
-\] 
- 
-===== 23. MOSFET, Basisformeln ===== 
- 
-==== N-Kanal Enhancement MOSFET ==== 
- 
-^ Bereich ^ Bedingung ^ 
-| Sperrbereich | $U_{GS}<U_{th}$ | 
-| Linear-/Triodenbereich | $U_{GS}>U_{th}$ und $U_{DS}<U_{GS}-U_{th}$ | 
-| Sättigungsbereich | $U_{GS}>U_{th}$ und $U_{DS}\ge U_{GS}-U_{th}$ | 
- 
-==== Linearbereich ==== 
- 
-\[ 
-I_D\approx k\left[(U_{GS}-U_{th})U_{DS}-\frac{U_{DS}^2}{2}\right] 
-\] 
- 
-==== Sättigungsbereich ==== 
- 
-\[ 
-I_D\approx\frac{k}{2}(U_{GS}-U_{th})^2 
-\] 
- 
-Mit Kanallängenmodulation: 
- 
-\[ 
-I_D\approx\frac{k}{2}(U_{GS}-U_{th})^2(1+\lambda U_{DS}) 
-\] 
- 
-==== Transkonduktanz ==== 
- 
-\[ 
-g_m\approx\frac{2I_D}{U_{GS}-U_{th}} 
-\] 
- 
-===== 24. Nützliche Umformungen ===== 
- 
-==== Logarithmen und Exponentialfunktionen bei RC-Vorgängen ==== 
- 
-Aus 
- 
-\[ 
-u_C(t)=U_s(1-e^{-t/\tau}) 
-\] 
- 
-folgt für Laden auf Anteil $a=\frac{u_C}{U_s}$: 
- 
-\[ 
-t=-\tau\ln(1-a) 
-\] 
- 
-Aus 
- 
-\[ 
-u_C(t)=U_0e^{-t/\tau} 
-\] 
- 
-folgt für Entladen auf Anteil $a=\frac{u_C}{U_0}$: 
- 
-\[ 
-t=-\tau\ln(a) 
-\] 
- 
-==== dB-Umrechnung ==== 
- 
-Für Spannungs- oder Stromverhältnisse: 
- 
-\[ 
-A_\mathrm{dB}=20\log_{10}\left(\frac{X_2}{X_1}\right) 
-\] 
- 
-Für Leistungsverhältnisse: 
- 
-\[ 
-P_\mathrm{dB}=10\log_{10}\left(\frac{P_2}{P_1}\right) 
-\] 
- 
-==== Häufige Näherungen ==== 
- 
-^ Ausdruck ^ Näherung ^ 
-| $e^{-1}$ | $0.368$ | 
-| $1-e^{-1}$ | $0.632$ | 
-| $\sqrt{2}$ | $1.414$ | 
-| $\frac{1}{\sqrt{2}}$ | $0.707$ | 
-| $20\log_{10}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)$ | $-3.01\,\mathrm{dB}$ |